Türkiye’deki iki depremin yıkıcı insani bilançosu artmaya devam ederken ekonomik faaliyet üzerindeki tam etkisi belirsizliğini koruyor olsa da, ilk tahminler felaketin boyutlarının oldukça büyük olabileceğini gösteriyor.

Bloomberg’in tahliline nazaran evvelki afetlerde yaşananlar baz alındığında Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin ulusal gelirin yüzde 1’ini etkilemesi söz konusu.

Bloomberg Economics Ekonomisti Selva Bahar Baziki ilgili analizinde Türkiye’nin 2023 büyüme beklentisini yüzde 3’ten yüzde 2,6’ya düşürdüklerini kaydetti.

Tahlilde, Kahramanmaraş merkezli zelzelelerin ekonomik tesirlerine ait öngörülere ulaşmak için 2011 yılında Van’da meydana gelen zelzelesi temel alan üç evreli bir prosedür izlendi. Kelam konusu zelzelenin Van iktisadına tesiri de 10 dal üzerinden hesaplandı.

Buna nazaran her dalın Van’daki gerçek GSYİH büyümesini zelzeleden evvelki yıllarda Van’a en âlâ uyan kentlerin yüklü ortalamasından oluşan bir kıyaslamayla yapıldığı ve bunu oluşturmak için bölgesel nüfus, sanayi, inşaat, toplam çıktı ve bunların ulusal GSYİH içindeki hissesini dikkate alarak yapıldığına yer verildi.

Yapılan hesaplamalarda zelzelenin birçok dalı olumsuz etkilediği fakat en çok etkilenenler ortasında tarım, sanayi, profesyonel hizmetler ve takviye hizmetleri olduğuna yer verildi. Öte yandan yaşanan sarsıntıların daha yüksek büyüklüğünün de hesaba katılarak her dal üzerindeki tesirin ölçeklendirildiği ve 10 vilayet için gerçek GSYİH’da yaklaşık yüzde 12’lik bir daralma öngörüldüğü tabir edildi.

2023’te GSYİH’da yüzde 1’lik daralma yaratabilir

Bloomberg 10 ilin ülke iktisadına toplam katkısının yüzde 9 civarında olduğunu münasebetiyle 2023 Türkiye GSYİH’sında da yüzde 1’lik bir daralma yaratmasını beklediklerini belirtti.

Kurum hesaplamalarının birkaç varsayım üzerine konseyi olduğunu; birinci olarak GSYİH üzerindeki olumsuz etkiyi azaltacağını varsayım ettikleri üretimde afet bölgelerinden etkilenmeyen alanlara kayma olmadığını varsayan statik bir yaklaşıma sahip olduklarını ve kâfi dataya sahip olunamadığından 10 ilin tamamında simetrik bir tesir yaratacağını değerlendirdiklerinin altını çizdi.

Hesaplamalarda 17 Ağustos 1999 zelzelesi referans alındı

Bloomberg, Devlet Planlama Teşkilatı’nın 17 Ağustos 1999 zelzelesiyle ilgili yaptığı çalışmada sarsıntısı takip eden 4,5 ayda GSYİH kaybının yaklaşık 2-2,5 milyar dolar olduğunu gösterdiğini hatırlatırken ve bunu tüm yıla ve mevcut sarsıntı bölgesinin izafi ekonomik boyutuna nazaran ölçeklendirildiğinde GSYİH’nın yaklaşık yüzde 0,6-0,7’si üzere bir sayı elde edildiğine dikkat çekti.

Yapılan öngörülerin mali atılımları içerdiği lakin mümkün kayıpların bir kısmını telafi edebilecek dış yardımı içermediğinin belirtildiği tahlilde Dünya Bankası’nın şimdiden 1,78 milyar dolarlık bir yardım kelamı verdiği ve bu nedenler 2023 için büyüme iddiasını yüzde 3’ten yüzde 2,6’ya düşürüldüğü kaydedildi.

Öte yandan Türk Teşebbüs ve İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) da yaşanan zelzelelerin ekonomik tesirlerine dair hazırladığı raporunda sarsıntılar münasebetiyle 84,1 milyar dolarlık mali hasar ortaya çıkacağını hesaplamıştı. Raporda öngörülen bu mali hasarın 70,75 milyar dolarının konut ziyanı, 10,4 milyar dolarının ulusal gelir kaybı ve 2,91 milyar dolarının işgünü kaybı olacağı iddia edildi.

Bloomberg HT’nin Haberi